Protestgroep Defend is in de afgelopen maanden steeds zichtbaarder geworden. Ten tijde van het uit de hand gelopen protest van 20 september (op het Malieveld in Den Haag) waren er twee Defend-groepen actief, inmiddels zijn dat er 35. Het programma Pointer en onderzoeksplatform Justice for Prosperity deden onderzoek en concludeerden dat leden van deze groepen extreemrechts gedachtegoed verspreiden. Ze trekken online met elkaar op en zijn vaak aanwezig bij dezelfde demonstraties. Helaas zien we dat geweld hierbij niet altijd wordt geschuwd. Dit heeft gevolgen die het democratisch proces negatief kunnen beïnvloeden. Het ministerie van BZK helpt gemeenten die gevolgen tegen te gaan.
Beeld: © Openbaar Ministerie
Ondersteuningsnetwerk
Het ministerie investeert actief in ondersteuning en hulp bij het vergroten van de weerbaarheid. Dit gebeurt onder meer via het Ondersteuningsteam Weerbaar Bestuur en het Ondersteuningsnetwerk Maatschappelijke Onrust. Het Ondersteuningsteam Weerbaar Bestuur is er voornamelijk voor individuele hulp bij (persoonlijke) bedreigingen, terwijl het Ondersteuningsteam Maatschappelijke Onrust in bredere zin advies kan bieden bij het omgaan met maatschappelijk ongenoegen.
Uitwisseling kennis en ervaringen
Extra aandacht is er daarnaast voor commissie- en raadsvergaderingen. Deze moeten normaal kunnen blijven verlopen, in een sfeer van veiligheid en toegankelijkheid. In dat kader is het ministerie in 2025 gestart met het landelijk Leernetwerk Veilig vergaderen. Het doel van dit netwerk is om gezamenlijk de veiligheid en de toegankelijkheid van vergaderingen van volksvertegenwoordigingen te waarborgen. Dit gebeurt door kennis, ervaringen en best practices uit te wisselen; op de site van het Netwerk Weerbaar Bestuur is een deel hiervan samengebracht. 25 gemeenten, drie provincies, een waterschap, de koepelorganisaties en beroeps- en belangenverenigingen zijn momenteel aangesloten bij het Leernetwerk. Om de deelnemers van het Leernetwerk te ondersteunen, heeft het ministerie in 2025 een financiële bijdrage van in totaal drie miljoen euro ter beschikking gesteld. Deze middelen kunnen bijvoorbeeld worden besteed aan veiligheidsmaatregelen of aanpassingen aan de vergaderzaal.
‘Daar trek ik een duidelijke grens’
De minister laat er geen misverstand over bestaan dat hij achter het lokaal bestuur staat: “Lokale overheden verdienen bij de uitvoering van hun wettelijke taken alle steun en rugdekking van dit kabinet. Zeker wanneer zij bij de uitvoering van deze taken geconfronteerd worden met ernstige verstoringen van het besluitvormingsproces of zelfs bedreigende situaties. Dan sta ik pal achter hen.” Rechts-extremistische denkbeelden staan wat hem betreft haaks op onze democratische rechtstaat: “Het normaliseren van antidemocratisch rechts-extremistisch gedachtegoed kan leiden tot haat tegen minderheden en tot intolerantie tegen iedereen die als vijand wordt gezien. Dit moeten we nooit normaal gaan vinden.”