Eerste Dag van Weerbaar Bestuur 2019 was een succes

Op donderdag 12 september vond de eerste Dag van Weerbaar Bestuur plaats georganiseerd door het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (BZK).

Honderddertig deelnemers, waaronder projectleiders, directeuren van gemeenten, provincies en netwerkpartners werden welkom geheten door dagvoorzitter Sicco Louw in de Mariënhof te Amersfoort waarna de dag kon beginnen. De lessen en onderlinge uitwisseling van de 24 gemeenten die aan de slag zijn met een vernieuwende aanpak rond weerbaar bestuur stonden deze dag centraal.

De keynote speech werd gegeven door Dr. Nanke Verloo, politicoloog van de Universiteit van Amsterdam. Dr. Verloo doet onderzoek naar lokale conflicten en loopt hiervoor mee met onder andere beleidsmakers, bestuurders, wethouders, politie agenten, ambtenaren en burgers. Al deze betrokkenen hebben allemaal een verschillende ideeën over wat er nu precies aan de hand is waardoor zij anders handelen, naar gelang van hun eigen belangen en perspectieven. Wat verbindt dan toch alle betrokkenen van zo een conflict? Ze stellen allemaal dat er überhaupt geen conflict is.

De veranderende samenleving en toegang tot sociale media brengen nieuwe vormen van weerstand met zich mee. Deze vormen zetten druk op het lokale bestuur, maar zij bieden ook een kans: burgers maken namelijk hun bezwaren kenbaar en nemen deel aan het publieke debat en politieke besluitvorming. Hierdoor krijgen bepaalde groepen, die in het verleden vaak ongehoord bleven, een gezicht en stem. Het doel dat dr. Verloo benadrukt is dan ook niet alleen het sterker maken van een weerbaar bestuur, maar ook het creëren van een weerbare samenleving als geheel. Waarbij haar belangrijkste advies is: ga opzoek naar het nog ongehoorde verhaal, want vroeg of laat ontstaat daar de onrust. Daarnaast sprak zij zich uit over de Dag van Weerbaar Bestuur: ‘Heel leuk om te merken dat alle mensen die hier zijn, vanuit eigen ervaring, de relatie met burgers die boos zijn, willen waarborgen om samen tot een oplossing te komen.’

Na de plenaire opening splitsten de deelnemers zich op en gingen binnen diverse workshops aan de slag met thema’s gelieerd aan bestuurlijke weerbaarheid en ondermijning. Hieronder vindt u een impressie van de workshops en thema’s die aan bod kwamen.

De gemeente Amersfoort gaf een workshop over het programma ‘de Vreedzame Wijk’, waarin de vraag hoe de gemeente omgaat met een wijk met een sterke straatcultuur waar veel criminaliteit plaats vindt om gaat? Het programma ‘de Vreedzame Wijk’ heeft als doel kinderen uit de wijk op te vangen en te inspireren door middel van het promoten van een positieve sociale gemeenschap en bijvoorbeeld trainingen te geven in conflict beheersing en mediatie. Daarnaast is er een focus op veilige oefenplekken en het creëren van een sociaal vangnet. Dit alles wordt georganiseerd met behulp van een ‘gebiedsmanager’ die wordt aangewezen door de bewoners zelf.

De workshop ‘Weerbare organisatie: aan de slag!’ werd gegeven door het Netwerk Weerbaar Bestuur en de gemeente Oss. Binnen de workshop diende de gemeente Oss als voorbeeld om te laten zien hoe er programmatisch gewerkt wordt aan het vergroten van de weerbaarheid en de veerkracht van lokale politieke ambtsdragers en bijbehorende organisaties. De gemeente Oss werkt vanuit 4 pijlers: bewustwording, het creëren van een veilige werkomgeving, integere besluitvorming en een focus op de informatiepositie. Dit betekent dat men extra integraal moet gaan samenwerken, waarbij de inzet een organisatiebrede nulmeting, de wet BIBOB, en het oprichten van een interventieteam belangrijke factoren zijn.

‘Democratische rechtsorde, maakt de juiste afwegingen’ werd verzorgd door RadarAdvies en is onderdeel van een uitgebreidere training voor bestuurders en ambtenaren, aangeboden door BZK. De deelnemers gingen aan de slag met hun ideeën over de democratische rechtsorde en met voorbeelden van concrete bedreigingen van die orde. Na theorie en discussie gingen de deelnemers in groepen aan de slag met een casus waarin zij het College van B&W moesten adviseren over op handen zijnde conflicten en demonstraties in de gemeente.

De workshop Wet Aanpak Woonoverlast werd gegeven door het Centrum voor Criminaliteitspreventie en Veiligheid (CCV). In de workshop werd stil gestaan bij de verschillende vormen van overlast en types overlastgevers. Het CCV illustreerde de vaak ingewikkelde casussen die zich voordoen door opeenstapeling van diverse problemen, wat ingrijpen lastig maken. Door bijvoorbeeld beter samen te werken met het zorgdomein en de informatiedeling met de politie en hulpverlening nader te belichten kan de gemeente beter ingrijpen en slechte dossier opbouw en vertraging van aanpak voorkomen. Uithuisplaatsing is de uiterste maatregel, maar gedragsaanwijzingen en dwangsommen blijken ook redelijk effectief.

De ambitie van City deal ‘Zicht op Ondermijning’ is om versterking en verbetering te bieden op het gebied van de preventieve aanpak van ondermijnende criminaliteit. Dit doen zij door gebruik te maken van nieuwe methoden van Data Analytics. Door deze data slim te gebruiken, kun je beter inzicht verkrijgen in de onderliggende patronen en fenomenen van ondermijnende criminaliteit. Tijdens de workshop is nader ingegaan op deze tool. Er is praktische uitleg gegeven en de mogelijkheden van de data. Dit alles is verduidelijkt, door gemeenten als voorbeeld te nemen en hier verder op in te zoomen.

‘Integer zijn en blijven’ is een workshop die werd gegeven door twee ambtenaren uit de gemeente Maastricht en Brunssum. De bestuurscrisis van de gemeente Brunssum uit 2017 en de aanpak om de bestuurlijke integriteit te versterken, diende binnen de workshop als casus. Door middel van het inrichten van een permanente integriteitscommissie binnen de raad en het inzetten van speciaal ontworpen trainingen kwamen raadsleden weer dichterbij elkaar, waardoor ook het ambtelijke apparaat weer tot rust kwam en het belang van de bevolking van Brunssum weer het speerpunt werd.

Bij de workshop ‘Desinformatie’ leerde de deelnemers uit handen van medewerkers van BZK en DROG meer over de achtergrond en aanpak van desinformatie. Daarnaast gingen zij ‘in de praktijk’ aan de slag door het spelen van een serious game ontwikkeld door DROG. Het spel is bedoelt voor wethouders en andere lokale bestuurders, waarin zij leren omgaan met desinformatie en de gevolgen van de keuzes die zij maken. Ook leren zij weloverwogen afwegingen te maken wanneer zij zelf het onderwerp worden van desinformatie. Dit spel kun je spelen op www.desinformatieinjegemeente.nl

Na de twee workshoprondes werd er afgesloten door Chris Kuijpers, Directeur-Generaal van Bestuur, Ruimte en Wonen van het ministerie van BZK. Hij sprak de aanwezigen toe, waarin hij zijn trots uitsprak over de aanpak binnen de gemeenten die sinds enige tijd aan de slag zijn met weerbaar bestuur. Hij benadrukte dat BZK zich niet alleen bezighoudt met het vernieuwen van de democratie, maar ook staat voor het "versterken en beschermen" ervan, onder andere doormiddel van inzet op de weerbaarheid van de gemeentelijke organisatie. Daarnaast gaf hij te kennen dat BZK binnenkort begint met een pilot van Integrale Beveiligingsplannen voor een brede aanpak ten behoeve van een weerbare en veilige organisatie. Ook wordt het aantal impulsgemeente die meedoen aan het project Weerbaar Bestuur uitgebreid, zodat er meer kennis en ervaringen gedeeld kunnen worden.

Het onderzoek over Weerbare Gemeenten met aanbevelingen over dit thema, in opdracht van BZK, is 19 september gepubliceerd, zie: Weerbare gemeente in pdf