Gemeenteraadsleden krijgen het boek 'De Gemeenteraad'

Op donderdag 29 maart, de dag van de installatie van de nieuwe gemeenteraden, is het boek 'De Gemeenteraad' gepresenteerd. Alle 9000 gemeenteraadsleden van Nederland krijgen een exemplaar.

De gemeenteraad boek

Het boek beschrijft ongeveer honderd jaar lokale democratie. Honderd jaar geleden was de opkomst bij de gemeenteraadsverkiezingen in Amsterdam slechts 25 procent. Dit jaar heeft Utrecht bijvoorbeeld ruim 59 procent opkomst. "Het is weer een beetje hip om aan democratie te doen. Ik dacht een paar minuten na 21.00 uur: yes, er is hoop!", aldus Jan van Zanen, burgemeester van Utrecht en voorzitter van de VNG. Hij keek er van op dat een dergelijk boek nog niet eerder is verschenen.

"En 59 procent van die raadsleden is nieuw in de raad", vult Vollaard als een van de schrijvers van het boek aan. "Daarmee verdwijnt wat geschiedenis, maar aan de andere kant zijn er dus nog genoeg mensen die willen werken in het openbaar bestuur." De gemeenteraad biedt veel steviger weerwerk aan het college van burgemeester en wethouders, nu wethouders sinds een aantal jaar niet óók nog raadslid mogen zijn.

En wie beslecht in een dorp een conflict tussen voorstanders van een klinkerweg en voorstanders van een asfaltweg? De gemeenteraad!

Collega politicoloog Ank Michels beschrijft in een hoofdstuk hoe moderne manieren van burgerparticipatie van groepen ouders of milieuactivisten zich verhouden tot de gemeenteraad en hoe inspraak tot stand komt. Het boek agendeert ook nieuw onderzoek: nieuwe onderwerpen rondom lokaal bestuur die om een nadere bestudering vragen. Er zijn grote regionale verschillen in de onderwerpen waar gemeenteraden aan werken en er wordt dus in veel gevallen politiek maatwerk geleverd. 

Directeur-generaal Chris Kuijpers vindt het een belangrijk boek omdat het de mogelijkheid geeft om te leren en haalde drie punten naar voren waar ook het ministerie van BZK op dit moment aan werkt:

  • De weerbaarheid en de aantrekkelijkheid van het vak.
  • Zeggenschap op samenwerking in de regio.
  • De mens centraal, ondersteuning en scholing voor raadsleden.

De samenwerking tussen bestuurslagen is een kracht van Nederland en zo internationaal een voorbeeld voor veel landen. Met het Interbestuurlijk Programma wordt verder gewerkt aan het zijn van één overheid die samen met bewoners, bedrijfsleven en kennisinstellingen maatschappelijke problemen oppakt. Het ministerie heeft ook het voornemen om goed te kijken naar de Provinciewet en Gemeentewet om maatwerk en experimenten op lokaal niveau nog meer mogelijk te maken. Het is wel belangrijk om achter de mensen in het openbaar bestuur te gaan staan en trots op ze te zijn voor het werk wat ze doen: "Het boek zet de schijnwerper op de mensen die in het lokaal bestuur werken. Hun belang wordt breed onderkend. Wij moeten achter ze gaan staan", aldus Kuijpers.

Met het verschijnen van dit boek wordt dan ook terecht de schijnwerper gezet op gemeenten en de raden in het bijzonder. Daarbij is het vanzelfsprekend dat de auteurs ook nieuwe onderzoeksonderwerpen aandragen en opperde Chris Kuijpers het idee om gezamenlijk een onderzoeksagenda op te stellen voor verder onderzoek.

Tot slot gaf Hans Vollaard een toelichting op het boek. Vanuit een historisch perspectief biedt het boek enige relativering aan de ontwikkelingen die zich op dit moment afspelen en de discussies over de invloed van de gemeenteraden en raadsleden op het bestuur en samenwerkingsverbanden. In Nederland bestaat volgens hem een hoge maatstaf over wat van de raad wordt verwacht. Daarnaast is de positie van de raad de afgelopen eeuwen veranderd en is de gemeenteraad als instituut sterker geworden. Om die reden geeft het boek volgens Vollaard ook een boodschap van hoop voor het instituut gemeenteraad.

De eerste twee exemplaren zijn door burgemeester Van Zanen overhandigd aan Mark den Boer, voorzitter van de Nederlandse Vereniging voor Raadsleden en Arjan Kleuver, nestor van de Utrechtse gemeenteraad. Alle raadsleden die op 29 maart worden geïnstalleerd ontvangen dit boek als geschenk van de VNG, mede namens BZK.

Door steun van de VNG en het ministerie van BZK is dit boek tot stand gekomen. De redactie was in handen van Hans Vollaard, Geerten Boogaard, Joop van den Berg en Job Cohen. Aan 'De Gemeenteraad' schreven vanuit de Universiteit Utrecht ook Wytze van der Woude (Rechtsgeleerdheid) en Maarten Prak (Geesteswetenschappen) mee.

Wil je het boek bestellen?

Boek: "De Gemeenteraad"